Er enskum ekkert heilagt?

Alþjóðavæðingin hefur haft það í för með sér að samkeppni milli landa hefur aukist. Hreyfanleiki fjármagns og vinnuafls hefur gert það að verkum að ekkert land er eyland þegar kemur að launum eða skattheimtu. Gegn þessari þróun hafa ofsköttunarlöndin, með Norðurlöndin í fararbroddi, brugðist með því að efla skatteftirlit hvers konar.

Því miður er líklegt að við Íslendingar dögum sömu ályktanir af meintum skattsvikum og frændur okkar sem glíma við skattaáþján. Við munum eyða milljónum í að "ná" þeim sem hafa flutt fjármuni í svokallaðar skattaparadísir, hvort heldur er í Lichtenstein eða í öðrum löndum. Fáum mun koma til hugar að best væri að efla samkeppnishæfni Íslands og í stað þess að hrekja efnamenn til að flýja land með fjármuni sína sé skynsamlegt og eftirsóknarvert að laða að efnamenn til landsins með lágum sköttum.

Hér er ekki tekin afstaða til þess hvort lögbrot hafi verið framin, enda upplýsingar ekki fyrir hendi til að dæma um slíkt. En í stað þess að hafa of miklar áhyggjur af því hvort einhverjum hafi tekist að koma undan einhverjum fjármunum ættum við að huga að því hvort skattkerfið hér á landi sé með þeim hætti að það takmarki fremur en hámarki skatttekjur ríkissjóðs og dragi þar með úr möguleikum samfélagsins að standa undir því velferðarkerfi sem flestir eru sammála um að skuli vera sem öflugast. Við eigum að velta því fyrir okkur hvort skattkerfið hveti menn til undanskots á skatti.

Ragnar Árnason prófessor í hagfræði við Háskóla Íslands er sannfærður um að við verðum að huga meira að samkeppnishæfni Íslands í skattamálum. Viðskiptablaðið hefur eftir Ragnari í dag:

"Fyrirtæki og jafnvel einstaklingar færa skattfang sitt milli landa með tilliti til skattaumhverfis. Þetta hefur færst í aukana og mun örugglega aukast enn meira í framtíðinni. Og allt tengist þetta skattasamkeppni milli landa."

Tilefni þessara orða Ragnar er útgáfa bókarinnar, Cutting Taxes to Increase Prossperity (Skattalækkanir til kjarabóta). Það er Rannsóknarmiðstöð um samfélags- og efnahagsmál, RSE, sem gefur bókina út.

Viðskiptablaðið hefur einnig eftir Ragnari:

"Ríkið fengi meiri tekjur til lengri tíma litið með mun lægri skattheimtu á alla, ekki aðeins fyrirtæki. Það er óheppilegt að hafa mismunandi tekjuskatta fyrir fyrirtæki og einstaklinga. Ég er sannfærður um það að heildartekjur af tekjuskatti myndu aukast ef hlutfallið til ríkisins yrði fært niður úr rúmum 24% í 10-15%."

Í athugasemdum við skrif mín segist Matthías ætla að sjá til þess að aðfinnslur mínar skili sér í betri þjónustu, en, en rétt er og skylt að vekja frekari athygli á þeim, en þar segir hann orðrétt: 

"Ég bið afsökunar á þessu, þetta hefur greinilega ekki verið eins og við viljum að þjónustan sé. Ég mun sjá til þess að þessar athugasemdir skili sér í betri þjónustu. Vona að þú gefur okkur annan möguleika á að sanna fyrir þér hvað við stöndum fyrir.

Matthias Imsland

Forstjóri Iceland Express"

Það er því aldrei að vita nema við hjónin gerum aðra tilraun og skreppum til London.

Síðasta laugardag ætluðum við hjónin til London með Iceland Express. Flugið var á áætlun kl. 7.15 um morguninn og því vaknað snemma. Við tékkuðum okkur inn tæpum klukkutíma fyrir brottför. Á upplýsingaskjá við innritun var ljóst að flugvélin var á áætlun. Eftir að hafa farið í gegnum öryggishlið og inn í brottfarasal blöstu nýjar upplýsingar við: Áætluð seinkun til kl. 16.30. Engar upplýsingar voru gefnar í kallkerfi flugstöðvar og því ekki annað að gera en að fara að upplýsingaborði. Þar var ekki annað sagt en að von væri á að hægt væri að fara í loftið eftir rúmlega níu klukkutíma, en þó litlu lofað.

Engin afsökunarbeiðni koma frá Iceland Express en í kallkerfi flugstöðvarinnar var greint frá því að farþegum yrði boðið upp á morgunmat eftir klukkutíma. Ung kona með lítið barn var í vandræðum við þjónustuborðið og sagði starfsmönnum þar að hún ætti tengiflug. "Þú verður bara að breyta því," var svarið sem hún fékk. Engin tilraun gerð til að aðstoða hana með neinum hætti, enda vita allir að auðvelt er að breyta tengiflugi án aðstoðar í Flugstöð Leifs Eiríkssonar. Og ekki var hún beðinn afsökunar á óþægindunum.

Portúgalskur karlmaður á heimleið var ráðvilltur við þjónustuborðið. Hann talaði takmarkaða ensku en reyndi af megni að átta sig á stöðunni enda með bókað flug til síns heima. Ekki mætti hann miklum skilningi og ekki mun hann bera landanum gott orð fyrir hjálpsemi. "Þú verður bara að finna einhvern til að túlka fyrir þig," sagði starfsmaður þjónustuborðsins við hann á ensku enda lítið mál að finna portúgalskan túlk í flugstöðinni.

Við hjónin gáfumst upp og óskuðum eftir töskunum. Fórum heim og munum sjálfsagt aldrei gera tilraun aftur til að fljúga með Iceland Express. Einföld afsökunarbeiðni, lipurð og hjálpsemi hefði farið langt með að koma í veg fyrir ákvörðun um að eiga ekki frekari viðskipti við flugfélagið.

En Iceland Express er ekki eina fyrirtækið sem lítur á það sem sérstakan greiða að leyfa fólki að eiga viðskipti við það. Ég er satt að segja að gefast upp við að kaupa í matinn fyrir helgar, en er nauðbeygður líkt og aðrir landsmenn.

Með örfáum undantekningum, líkt og Melabúðin og Fjarðarkaup, virðast matvöruverslanir vera reknar samkvæmt þeirri hugmyndafræði að viðskiptavinurinn sé til fyrir verslunina en ekki að verslunin sé til fyrir viðskiptavininn. Látum verðlagið (sem skrifast ekki síst á hið opinbera) og framsetningu í búðum liggja á milli hluta. En eftir að hafa fyllt heila kerru af matvöru fyrir helgina byrjar kapphlaupið mikla. Búið er að hrúga vörunni á kassaborðið og í örvæntingarfullri tilraun er reynt að troða öllu í plastpoka. Þegar tæpur helmingur er kominn niður er spurt ákveðið: "Hvað marga poka." Þá horfi ég brostnum augum á kassadömuna (-drenginn). "Ég veit það ekki," er það eina sem ég get sagt. "Hversu marga poka," er þá endurtekið hvassar og ákveðið. "Sjö," segi ég í ráðaleysi án þess að hafa hugmynd um hvort fjöldi þeirra er réttur. "16.575," er það eina sem sagt er á móti, ég rétti kortið um leið og ég reyndi að halda áfram að troða í pokana og þar með hef ég greitt 0,4% af heildarinnkaupunum fyrir pokana sjö.

"Takk fyrir viðskipti," "Eigðu góða helgi, " eða "njóttu dagsins," eru orð sem aldrei heyrast eftir stórinnkaup fyrir helgina. Kassadaman(drengurinn) hefur ekki tíma fyrir slík orð þar sem næsta fórnarlamb bíður eftir að vera yfirheyrður um hversu marga poka hann þarf.

Félagi minn er fyrir löngu hættur að svara Stóru pokaspurningunni. Hann lítur aðeins beint í augu viðkomandi afgreiðslumanns og segir: "Ég veit það ekki. Segð þú mér, þú ert sérfræðingurinn sem vinnur við þetta alla daga." En hann fær heldur engar þakkir fyrir viðskiptin eða ósk um góða helgi.

Það eina sem félagi minn veit er að eigendur verslunarinnar munu nota hluta af pokaskattinum til að slá sig til riddara með því að gefa fjármuni til góðgerðarmála. Þær gjafir eru ekki gefnar í nafni viðskiptavinanna, enda eru þeir hvort sem er aðeins til fyrir verslunina.

Forvitnilegt verður að fylgjast með starfsbræðrum Lárusar Weldings á næstu vikum. Feta þeir í fótspor hans? Og taka stjórnir annarra fjármálastofnana svipaða ákvörðun og Þorsteinn Már Baldvinsson, nýr formaður stjórnar Glitnis, beitti sér fyrir á aðalfundi bankans og lækka eigin laun? Tíminn leiðir það í ljós.

Flest bendir til þess að afkoma bankanna verði lakari á þessu ári en á liðnu ári. Fari stjórnendur fjármálafyrirtækja og fjárfestingarfélaga ekki að fordæmi Lárusar Weldings er ljóst að hlutfall launa þeirra af hagnaði mun hækka verulega frá síðasta ári. Líkt og bent var á hér fyrir skömmu eru laun stjórnenda allt að 1,9% af hagnaði. Varla munu hluthafar sitja þegjandi undir því að það hlutfall hækki verulega vegna minnkandi hagnaðar.

Skoðanakönnun Fréttablaðsins um fylgi stjórnmálaflokkanna, sem birt var í gær (sunnudag), leiðir í ljós að fylgi vinstri grænna er nær það sama og í kosningunum, en úrslit þeirra voru mikið áfall fyrir flokkinn sem hafði verið á mikilli siglingu síðustu vikurnar fyrir kjördag. Áfall Steingríms J. Sigfússonar og félaga varð síðan enn meira þegar ljóst var að þeim tækist ekki að tryggja samstarf í ríkisstjórn.

Fyrstu mánuði kjörtímabilsins virtist sem vindur væri í seglum vinstri grænna en í september mældist flokkurinn með 16,5% fylgi í könnun Fréttablaðsins, en síðan hefur aðeins sígið á ógæfuhliðina. Í nýjustu könnun blaðsins er fylgi flokksins komið niður í 14,2%.

Til að kóróna vandræðagang vinstri grænna leiðir könnun Fréttablaðsins í ljós að aðeins 9,1% kjósenda bera mest traust til Steingríms J. Sigfússonar - mun færri en segjast fylgja flokknum að máli. Fyrir ári sögðust 25,7% kjósenda treysta formanni vinstri grænna mest allra stjórnmálamanna. Þannig er Steingrímur J. að missa fótanna á hinu pólitíska svelli - virðist raunar vera í frjálsu pólitísku falli, líkt og Össur Skarphéðinsson sem býður afhroð í áðurnefndri könnun Fréttablaðsins.

Líklegt er að vandi Steingríms J. Sigfússonar og vinstri grænna eigi aðeins eftir að aukast eftir því sem líður á árið. Flokkur sem býður aðeins upp á aukin ríkisútgjöld, aukna skattheimtu og stöðnun í atvinnuuppbyggingu er ekki líklegur til að höfða til kjósenda þegar hægir á vexti efnahagslífsins. Undir eðlilegum kringumstæðum skapast sóknarfæri fyrir flokk í stjórnarandstöðu þegar kreppir að í efnahag þjóðar. Kjósendur gera sér hins vegar grein fyrir að vinstri grænir bjóða ekki upp á fýsilegan kost til úrlausnar þeim vandamálum sem steðja að. Einmitt þess vegna styrkja stjórnarflokkarnir stöðu sína og þá sérstaklega Sjálfstæðisflokkurinn og Geir H. Haarde. Fylgisaukning Sjálfstæðisflokksins er athyglisverð ekki síst í ljósi vandræðagangsins í borgarstjórn. Staða Geir H. Haarde er gríðarlega sterk og styrkist. Framsóknarflokkur og frjálslyndir eru hins vegar í þann veginn að þurrkast út miðað við könnun Fréttablaðsins.

Veik staða Steingríms J. Sigfússonar mun kynda enn frekar undir þær raddir innan vinstri grænna að nauðsynlegt sé að skipta um kallinn í brúnni, enda er hann hættur að fiska. Steingrímur J. er ekki lengur sá sterki leiðtogi sem vinstri menn hefur alltaf dreymt um að eignast. Og hér skal efast um að hann sé að finna í þingflokki vinstri grænna.

Í tilefni af deginum er vert að senda öllum konum kveðjur með myndabandi sem ég fékk sent fyrir nokkru.

Við lítum á þá sem eldri eru sem þiggjendur og krefjumst þess að greiddar séu sérstakar barnabætur með börnunum, sem við erum svo gæfusöm að eignast.

Um leið og börnin eru komin í heiminn eru þau gerð að bótaþegum, líkt og þau séu þung byrgði sem sett hefur verið á herðar foreldra og samfélagsins alls.  Þess vegna er talið nauðsynlegt að greiða foreldrum sérstakar bótagreiðslur fyrir hvert barn. Barnabætur lýsa undarlegu og röngu gildismati þjóðar.

Í stað þess að fagna hverju barni sem fæðist með því að líta á það sem frjálsan einstakling, teljum við nauðsynlegt að létta aðeins byrgði foreldranna með bótagreiðslum. Börnin eru gerð að annars flokks borgurum í stað þess að lofa þeim að njóta sömu réttinda og aðrir.

Fyrir 18 árin er einstaklingurinn bótaþegi í hugum samfélagsins en eftir það er litið á hann sem sérstakan skattstofn - uppspretta fyrir flóknar millifærslur. Þannig er haldið áfram í nokkra áratugi uns einstaklingurinn er kominn á þann aldur þegar flestir ákveða að setjast í helgan stein eftir gott ævistarf. Þá er aftur farið að líta að viðkomandi sem bagga og þiggjanda frá samfélaginu. Þá er einstaklingurinn kallaður ellilífeyrisþegi, líkt og hann sé að þiggja eitthvað, sem hann hefur ekki unnið fyrir.

Ágætur vinur minn sem er kominn nokkuð yfir sjötugt og rekur sitt fyrirtæki, er argur út í stofnanavæðingu samfélagsins sem hefur brenglað skilning okkar og ruglað heilbrigða skynsemi og viðhorf. Þannig fékk hann yfirlit frá séreignalífeyrissjóði, sem hann hefur greitt í undanfarna áratugi, þar sem hann var titlaður ellilífeyrisþegi. Þannig er öllu snúið á hvolf og lífeyrissjóðurinn er farinn að líta svo á að hann sé að þiggja peninga, sem vinur minn á og hefur lagt til hliðar af sjálfsaflafé.

Þjóðfélag sem lítur á þá sem yngstri eru og þá sem eru eldri og hafa skilað góðu ævistarfi, sem þiggjendur og bótaþega - bagga á okkur hinum - þarf að endurskoða gildismat sitt.

Mikilvægt er að tryggja rétt einstaklinga gagnvart opinberum aðilum. Ef hið opinbera brýtur með einum eða öðrum hætti á rétti einstaklinga, verður að tryggja að skaðinn sé bættur, fjárhagslega og með öðrum hætti sé þess kostur.

Því miður er það svo að erfitt hefur verið fyrir einstaklinga, samtök þeirra og fyrirtæki, að sækja rétt sinn á hendur ríkis, sveitarfélaga og stofnana þeirra. Ákvörðun forsætisráðherra um að tryggja fórnarlömbum Breiðavíkurheimilisins bætur, er vonandi vísbending um að ný viðhorf séu að ryðja sér til rúms.

Eimskip hefur gengið í gegnum gríðarlegar breytingar á síðustu árum og þær breytingar eru langt í frá fullkláraðar.

Í desember síðastliðnum lét Magnús Þorsteinsson af embætti stjórnarformanns Eimskips. Óvenjulegt er að stjórnarformenn láti af embætti með þeim hætti. Yfirleitt bíða menn eftir aðalfundi til að gera hluthöfum grein fyrir ákvörðun sinni. Það er einnig óvenjulegt að forstjóri stórfyrirtækis ákveði að taka pokann sinn og láti þegar af störfum án þess að stjórn fyrirtækisins hafi ráðrúm til að ganga frá ráðningu eftirmanns.

Með allt þetta í huga eru skýringar Baldurs Guðnasonar á því afhverju hann ákveður að yfirgefa brúnna hjá Eimskip ófullnægjandi. Jafnframt vekur það spurningar hvers vegna nauðsynlegt er talið að Eimskip kaupi eigin hlutabréf af eignarhaldsfélagi Baldurs - Eyfirðingi sem er fjórði stærsti hluthafinn í Eimskip. Markaðsvirði bréfanna er nær tveir milljarðar króna. Ekki verður betur séð en að þau kaup gangi gegn settu markmiði félagsins að lækka skuldir.

Hluthafar Eimskips og markaðsaðilar hljóta að kalla eftir frekari skýringum, en vægast sagt er það óheppilegt að bæði stjórnarformaður og forstjóri yfirgefi fyrirtæki á tveggja mánaða millibili, sem er að ganga í miklar breytingar að ekki sé talað um þann óróa sem verið hefur á alþjóðlegum mörkuðum. Við slíkar aðstæður fara menn ekki frá hálfkláruðum verkefnum ótilneyddir.

Össur Skarphéðinsson hefur sjálfur lýst sér sem áhrifalitlum stjórnmálamanni, enda var honum spáð pólitískum dauða eftir harða baráttu við svilkonu sína um formennsku í Samfylkingunni árið 2005. Á aðfangadag jóla - fyrir rétt tveimur mánuðum - skrifaði Össur eftirfarandi á heimasíðu sína, kannski í vonleysi og depurð:

"Ég hef stundum velt fyrir mér hlutverki mínu í ríkisstjórn Íslands. Ég er ekki forsætisráðherra og hugsanlega er það galli minn sem stjórnmálamanns að mig hefur aldrei langað til þess. Ég er ekki utanríkisráðherra og get því ekki haft nokkur áhrif á gang heimsins. Ég er líka búinn að uppgötva síðan í maí að hið falda vald liggur í fjármálaráðuneytinu. Þar hef ég bókstaflega engin ítök heldur - þó slitna, úrsérgengna  kólumbíska skjalataskan mín sé túlkuð sem stöðug umsókn um það embætti. Hvað er ég þá?

Það rann upp fyrir mér meðan ég sat og horfði á Næturvaktina í haust. Ég er starfsmaður á plani!"

Tilefni skrifa minna voru ummæli Jón Ásgeirs Jóhannessonar í hádegisviðtali á Stöð 2 um að 6,2 milljarða króna rekstrarkostnaður hefði komið á óvart. Ekki er hægt að skilja orð stjórnarformannsins með öðrum hætti en að upplýsingum hafi verið haldið leyndum, annars hefði rekstrarkostnaður ekki komið á óvart.

Í viðtali við Viðskiptablaðið í dag er augljóst að Pálmi Haraldsson, aðaleigandi Fons og varaformaður stjórnar FL Group, er langt í frá sáttur við rekstrarkostnaðinn á liðnu ári. Pálmi svarar spurningu blaðamanns svo:

"Við þessum tölum er mjög einfalt svar: Þarna voru gerð mistök og þau verða ekki gerð aftur. Það er engin leið að réttlæta þennan rekstrarkostnað með neinum hætti." 

Athugasemdir Júlíusar við skrifum um FL er rétt að birta hér en þær eru gerðar fyrir hönd félagsins: 

"1. Rekstarkostnaður Tryggingamiðstöðvarinnar kemur inn í reikninga FL Group á fjórða ársfjórðungi 2007. Þessi kostnaður var 841 m.kr., eins og upplýst hefur verið í reikningum félagsins.

2. Sértækur kostnaður FL Group við tilgreind fjárfestingaverkefni á árinu 2007 var 1.325 m.kr., en megnið af þessum kostnaði féll til á fjórða ársfjórðungi. Hér er um aðkeypta sérfræðivinnu að ræða. Stærsta verkefnið á síðari hluta 2007 var fyrirhuguð yfirtaka á Inspired Gaming Group. Samhliða ákvörðun í desember sl. um að hætta við yfirtökuna vegna markaðsaðstæðna var þessi kostnaður gjaldfærður í bókhaldi félagsins. Meðal annarra verkefna af þessum toga má nefna AMR.

3. Skrifstofu félagsins í Kaupmannahöfn var lokað í desember og samið við starfsmenn um starfslok. Einnig var gerður starfslokasamningur við Hannes Smárason í desember.

4. Jón Ásgeir Jóhannesson hefur verið stjórnarformaður FL Group síðan í júní 2007, ekki desember eins og sagt er hér að ofan.

Júlíus Þorfinnsson, forstöðumaður samskiptaviðs FL Group."

Eftir stendur að enn er ósvarað hvort upplýsingum hafi verið haldið leyndum líkt og Jón Ásgeir gefur til kynna í áðurnefndu viðtali. Afhverju kom hár rekstrarkostnaður á óvart ef upplýsingar lágu fyrir?

Í töflunni hér fyrir neðan eru upplýsingar um laun æðstu stjórnenda þeirra banka og fjárfestingafélaga sem skráð eru í kauphöll og hlutfall launa af hagnaði. Upplýsingar fyrir Atorku liggja ekki fyrir en félagið birtir ársreikning sinn næstkomandi föstudag. Vert er að taka fram að ekki er tekið tillit til kaupréttarsamninga.

Dýrustu forstjórarnir á liðnu ári voru hjá FL Group enda skilaði félagið liðlega 67 milljarðs króna tapi og gengi hlutabréfa félagsins lækkaði um 43% frá upphafi til loka árs.

Ef litið er á hlutfall heildarlauna (laun, fríðindi, bónusgreiðslur og lífeyrisgreiðslur) af hagnaði síðasta árs, þá kemur í ljós að hæstu launin fékk Guðmundur Hauksson forstjóri SPRON. Heildarlaun Guðmundar námu 61 milljón króna en hagnaður sparisjóðsins var tæpir 3,3 milljarðar. Launin voru því 1,9% af hagnaði ársins. Hluthafar munu einnig hafa í huga að frá því að hlutabréf SPRON voru skráð á markað í október lækkuðu þau um 45% til loka ársins. Þau hafa haldið áfram að lækka á þessu ári.

Forstjórar Exista eru hlutfallslega með lægstu launin eða töluvert innan við 0,1%. Hreiðar Már Sigurðsson, forstjóri Kaupþings er ágætlega launaður en er þó hlutfallslega með þriðju lægstu launin samkvæmt þessari samantekt. Tveir starfandi stjórnarformenn, Sigurður Einarsson og Lýður Guðmundsson eru með nokkuð svipuð laun í hlutfalli við afkomu.

Vert er að hafa í huga að töluvert stór hluti launa forstjóra og stjórnarformanna er í formi bónusgreiðslna. Bónus sem greiddur var út á liðnu ári er vegna ársins 2006. Heildarlaunagreiðslur eru ekki sundurgreindar hjá öllum fyrirtækjunum og því var ekki hægt að birta þær í töflunni.

Laun stjórnenda vs. hagnaður 2007
tölur í milljónum króna
Stjórnandi	Fyrirtæki	Heildar-laun 2007		Hagnaður (tap) ársins		Hlutfall launa af hagnaði		Hækkun (lækkun) hlutabréfa 2007
Hreiðar Már Sigurðsson	Kaupþing banki	138		71.191		0,194%		5%
Sigurður Einarsson	Kaupþing banki	170		71.191		0,238%		5%
Sigurjón Þ. Árnason	Landsbanki	164		39.949		0,409%		34%
Halldór J. Kristjánsson	Landsbanki	87		39.949		0,218%		34%
Bjarni Ármannsson	Glitnir banki	190		27.651		0,687%		-6%
Lárus Welding	Glitnir banki	76		27.651		0,275%		-6%
Erlendur Hjaltason	Exista	32		52.340		0,061%		-12%
Sigurður Valtýsson	Exista	38		52.340		0,073%		-12%
Lýður Guðmundsson	Exista	144		52.340		0,275%		-12%
Hannes Smárason	FL Group	140		-67.238		-		-43%
Jón Sigurðsson	FL Group	33		-67.238		-		-43%
Guðmundur Hauksson	SPRON	61		3.287		1,865%		-45%
William Fall	Straumur	52		14.866		0,352%		-13%
Friðrik Jóhannsson	Straumur	392
Í launum er átt við reglubundin laun, bónusgreiðslur, fríðindagreiðslur og greiðslur í lífeyrissjóði. Ekki er tekið tillit til kaupréttasamninga og uppgjörs þeirra.
Upplýsingar um launakjör forstjóra Atorku liggja ekki fyrir, en félagið birtir uppgjör á föstudag.
Bjarni Ármannsson lét af starfi forstjóra Glitnis í maí og Lárus Welding tók við starfinu.
Lárus Welding fékk greiddar 300 milljónir króna sem ráðningagreiðslu (sign-on fee).
Tveir stjórnarformenn eru teknir hér með. Sigurður Einarsson og Lýður Guðmundsson eru starfandi stjórnarformenn..
Hannes Smárason lét af störfum forstjóra FL Group í desember og tók Jón Sigurðsson við, en hann var áður aðstoðarforstjóri.
William Fall var ráðinn forstjóri Straums í maí á liðnu ári og lét Friðrik Jóhannsson af störfum.
Í launum Friðriks Jóhannssonar eru uppgjör á kaupréttum og fleira tengt starfslokum. Laun hans eru því ekki sambærileg við launa annarra.
Úrvalsvísitalan lækkaði um 1,4% á liðnu ári
Tvö félög gera upp í evru; Exista og Straumur. Tölur voru umreiknaðar í krónur m.v. miðgildi evrunnar í árslok 2007. Nokkur skekkja er því samfara.

Ef rétt reynist að upplýsingar hafi ekki legið fyrir, þegar ákveðið að auka hlutafé, er ljóst að stjórn FL Group hefur allt síðasta ár verið í villum, en Jón Ásgeir hefur setið í stjórn félagsins allar götur frá 9. júlí 2005. Einn nánasti samverkamaður Jóns Ásgeirs og starfsmaður Baugs hefur verið jafnlengi í stjórn. Skarphéðinn Berg Steinarsson tók sæti í stjórn FL Group á sama tíma og Jón Ásgeir og var formaður stjórnar félagsins frá 1. nóvember 2005 til desember síðastliðins. Þorsteinn M. Jónsson, fráfarandi formaður stjórnar Glitnis, var varaformaður stjórnar FL Group frá 2005 til desember á liðnu ári. Þorsteinn er náinn samstarfsmaður Jóns Ásgeirs.

Varla er hægt að ganga lengra en að halda upplýsingum leyndum fyrir stjórn skráðs hlutafélag, eða hluta stjórnarmanna, nema þá fjárfesta þegar leitað er til þeirra eftir auknu hlutafé eins og gert var í desember. Enginn sem tekur að sér það trúnaðarstarf að sitja í stjórn hlutafélags getur setið þegjandi undir slíku, heldur verður hann að leitast við að gera hluthöfum og lánadrottnum grein fyrir því hvað gert hefur verið. Núverandi stjórn FL Group, með Jón Ásgeir í fararbroddi, verður að gera hluthöfum og fjármálamarkaðinum í heild grein fyrir hvað gerðist, með hvaða hætti og hver eða hverjir bera ábyrgð. Trúverðugleiki er að veði. 

Hér er ekki verið að tala um neina smápeninga heldur 6,5 milljarða króna. Í uppgjöri FL Group fyrir fyrstu níu mánuði síðasta árs kemur fram að rekstrarkostnaður félagsins hafi verið tæpir 3,1 milljarður króna. Í uppgjöri fjórða ársfjórðungs kom í ljós að í heild var rekstrarkostnaðurinn 6,2 milljarðar króna allt síðasta ár. Með öðrum orðum síðustu þrjá mánuði ársins var kostnaðurinn liðlega einn milljarður á mánuði. Augljóst er að hér vantar nákvæmar skýringar og þessi mikli munur rennir stoðum undir orð Jóns Ásgeirs. Stjórnarformaðurinn getur hins vegar ekki látið orðið hanga óskýr í loftinu.

Flugleiðir verða FL Group - stjórnarmenn ósáttir við Hannes

Í tilefni af þessu er rétt að rifja aðeins upp hvernig þróunin hefur verið frá því að þrír stjórnarmenn sögðu sig úr stjórn til að mótmæla vinnubrögðum þáverandi stjórnarformanns.

Á aðalfundi 10. mars 2005 var ákveðið að breyta nafni Flugleiða í FL Group og voru eftirtaldir kjörnir í stjórn félagsins: Árni Oddur Þórðarson, Gylfi Ómar Héðinsson, Hannes Smárason, Hreggviður Jónsson, Inga Jóna Þórðardóttir, Jón Þorsteinn Jónsson og Pálmi Kristinsson. Hannes Smárason var kjörinn formaður stjórnar og Hreggviður Jónsson varaformaður.

Fyrsta dag júlí mánaðar barst félaginu hins vegar tilkynning þar sem þrír stjórnarmenn, Árni Oddur Þórðarson, Hreggviður Jónsson og Inga Jóna Þórðardóttir, sögðu sig úr stjórn vegna ágreinings um vinnubrögð stjórnarformanns. Í kjölfarið var boðað til hluthafafundar 9. júlí, en áður en að honum kom höfðu allir stjórnarmenn, fyrir utan Hannes Smárason sagt sig úr stjórn.

Morgunblaðið greindi meðal annars svo frá þeim fundi:

"Inga Jóna Þórðardóttir bað um orðið eftir að Hannes hafði lokið ræðu sinni og gerði grein fyrir brotthvarfi sínu, sem tilkynnt var á stjórnarfundi 30. júní síðastliðinn. Hún sagði að á síðustu vikum hefði henni orðið það ljóst að starfshættir innan stjórnar félagsins hefðu ekki verið með þeim hætti sem hún teldi að samþykktir félagsins og starfsreglur segðu til um. Hún benti á að í ársskýrslu Flugleiða fyrir árið 2004 kæmi fram að stjórnin legði sérstaka áherslu á að viðhalda góðum stjórnunarháttum og tilgreindar væru sérstaklega Leiðbeiningar um stjórnarhætti fyrirtækja sem Verslunarráð Íslands, Kauphöll Íslands og Samtök atvinnulífsins komu að.

"Í veigamiklum atriðum er verulegur misbrestur á að farið sé eftir þeim reglum, sem í gildi eru," sagði Inga Jóna sem telur nauðsynlegt að gerðar verði ákveðnar ráðstafanir til að tryggja að stjórnunarhættir verði í fullu samræmi við þann ramma sem samþykktir félagsins og starfsreglur kveða á um...

"Þegar stjórnarformaður er jafnframt í fullu starfi sem slíkur, eins og er í FL Group, er enn brýnna að þessir hlutir séu í lagi og enginn velkist í vafa um verkaskiptingu forstjóra og starfandi stjórnarformanns. Að mínu viti verður það ekki gert nema með sérstakri samþykkt stjórnar sem hluta af starfsreglum," sagði Inga Jóna.

Hún benti á að í samþykktum félagsins og í starfsreglum stjórnar væri kveðið skýrt á um hlutverk og ábyrgð stjórnar gagnvart eftirliti með reikningshaldi og meðferð fjármuna félagsins. Samkvæmt þeim skyldi félagsstjórn taka ákvarðanir í öllum málum, sem telja verði óvenjuleg eða mikilsháttar. Þá sagði hún jafnframt að það væri alveg ljóst í hennar huga að allar stærri fjárfestingar og skuldbindingar gagnvart félaginu skyldu ræddar og undirbúnar og samþykktar í stjórn félagsins."

Jón Ásgeir í stjórn 

Fyrir hluthafafundinn 9. júlí urðu miklar breytingar á hluthafahópi FL Group en 26,5% hlutir Saxbygg hf. og 1% hlutur Mannvirkis ehf. voru seldir Landsbanka Íslands, sem aftur gerði framvirka samninga um sölu þessara hluta. Þeirra á meðal voru:

• Katla Holding sem eignaðist 17,68%. Félagið var (er) í eigu Magnúsar Ármann, Kevin Stanford, Sigurðar Bollasonar. Í október sama ár seldi félagið öll hlutabréfin, en þeir félagar áttu áfram hlut í FL í gegnum önnur eignarhaldsfélög.
• Baugur Group sem keypti 2,46% til viðbótar við 7,92% sem félagið hafði áður gert framvirkan samning um að kaupa.
• Eignarhaldsfélagið Oddaflug sem jók hlut sinn um 5% til viðbótar við 30,54% sem það átti áður í félaginu.

Á hluthafafundinum 9. júlí voru eftirtaldir kjörnir í stjórn FL Group:

Hannes Smárason, Einar Ólafsson, Jón Ásgeir Jóhannesson, Skarphéðinn Berg Steinarsson, Magnús Ármann, Sigurður Bollason og Þorsteinn M. Jónsson. Hannes Smárason var endurkjörinn formaður stjórnar. Jón Ásgeir og Þorsteinn M. hafa allar götur síðan setið í stjórn félagsins og sitja enn.

Á stjórnarfundi FL Group 19. nóvember 2005 voru samþykktar grundvallarbreytingar á skipulagi félagsins sem var' fjárfestingarfélag í stað þess að vera fyrst og fremst félag í flugrekstri. Í tilkynningu til kauphallar sagði meðal annars:

"Á fundi stjórnar í morgun var ákveðið að gera grundvallarbreytingar á skipulagi FL Group, þannig að fjárfestingarstarfsemi mun verða aðalverkefni þess. Hannes Smárason hefur verið ráðinn forstjóri félagsins. Fjárfestingar félagsins munu falla undir þrjú svið, eitt svið, sem sérhæfir sig í rekstrar-, yfirtöku-, og umbreytingarverkefnum (Private Equity) sem Jón Sigurðsson stýrir, annað sem mun annast eignastýringu og fjárfestingar (Asset Management and Portfolio Investments) sem Albert Jónsson stýrir og hið þriðja sem annast kaup, sölu og leigu á alþjóðlegum flugvélamarkaði undir stjórn Halldórs Vilhjálmssonar framkvæmdastjóra Icelease."

Samhliða þessum breytingum var Hannes Smárason ráðinn forstjóri félagsins, en hann hafði áður verið stjórnarformaður enda stærsti hluthafinn. Í stað hans var Skarphéðinn Berg Steinarsson kjörinn formaður og Þorsteinn M. Jónsson varaformaður. Þegar Jón Ásgeir vísar til þess að ekki hafi verið hægt annað en að greiða Hannesi 90 milljónir króna við starfslok, þar sem slík greiðsla hafi verið í samræmi við ráðningasamning, er ljóst að bæði hann og Þorsteinn M. Jónsson áttu sæti í stjórn félagsins sem gekk frá nefndum ráðningasamningi.

Vegna þessara breytinga var boðað til hluthafafundar 1. nóvember 2005 og þá voru eftirtaldir kjörnir í stjórn félagsins, en stjórnarmönnum var fækkað úr sjö í fimm:

Skarphéðinn Berg Steinarsson, Jón Ásgeir Jóhannesson, Magnús Ármann, Smári S. Sigurðsson og Þorsteinn M. Jónsson. Skarphéðinn Berg Steinarsson var kjörinn formaður og Þorsteinn M. Jónsson varaformaður.

Á aðalfundi 21. mars 2006 voru stjórnarmenn aftur orðnir sjö og bættust  Peter Mollerup og Paul Davidson í hópinn. Skarphéðinn Berg Steinarsson var kjörinn formaður og Þorsteinn M. Jónsson varaformaður.

Á aðalfundi FL Group 22. febrúar 2007 voru eftirtaldir kjörnir í stjórn félagsins:

Jón Ásgeir Jóhannesson,  Jón Kristjánsson,  Magnús Ármann, Paul Davidson, Skarphéðinn Berg Steinarsson, Smári S. Sigurðsson og Þorsteinn M. Jónsson.Skarphéðinn Berg Steinarsson var kjörinn formaður stjórnar á fyrsta fundi og Þorsteinn M. Jónsson varaformaður.

Á hluthafafundi 14. desember síðastliðinn sem haldinn var eftir hlutafjáraukningu var kjörin ný stjórn:

Gunnar S. Sigurðsson, Hannes Smárason, Jón Ásgeir Jóhannesson, Kristín Edwald, Pálmi Haraldsson, Þórður Már Jóhannesson og Þorsteinn M. Jónsson. Í framhaldinu tók Jón Ásgeir við stjórnarformennsku og Pálmi Haraldsson var kjörinn varaformaður.